آسیت چیست؟ | چطور آب آوردن شکم درمان میشه؟

آسیت یکی از مشکلاتی است که خیلی از افراد وقتی درباره آن می‌شنوند، شاید اولین بار حس کنند فقط به تجمع مایع در شکم مربوط می‌شود، اما واقعیت فراتر از این است. آب آوردن شکم می‌تواند نشانه‌ای از بیماری‌های کبد، قلب یا کلیه باشد و اگر به موقع درمان نشود، زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در این مقاله از فیت کلاب، به شما توضیح می‌دهیم آسیت چیست، چه علائمی دارد و مهم‌تر از همه، چطور می‌توان آب آوردن شکم را درمان کرد تا دوباره حس سبکی و راحتی در بدن خود داشته باشید.

آسیت چیست؟

آسیت به تجمع غیرطبیعی مایع در حفره شکمی گفته شده که باعث بزرگی و تورم شکم می‌شود. این وضعیت معمولاً نشانه‌ای از مشکلات جدی در بدن است و می‌تواند کیفیت زندگی فرد را به شدت کاهش دهد. یکی از شایع‌ترین علل آسیت، سیروز کبدی است که در آن بافت کبد آسیب دیده و عملکرد طبیعی آن مختل می‌شود.

آب آوردن شکم چه علائمی دارد؟

علائم اصلی آب آوردن شکم:

علائم ثانویه و هشداردهنده:

• درد شدید شکم
• تب و لرز (در صورت عفونت)
• زردی پوست و چشم
• خستگی و ضعف شدید

علت آب آوردن شکم چیست؟

• سیروز کبدی
• نارسایی قلبی
• بیماری‌های کلیوی
• عفونت یا التهاب شکمی
• تومورها

علت آب آوردن شکم؛ سیروز کبدی

سیروز کبدی یکی از شایع‌ترین دلایل آسیت است. در این بیماری، بافت سالم کبد به بافت زخمی تبدیل می‌شود و عملکرد کبد کاهش می‌یابد. فشار خون در رگ‌های کبدی افزایش پیدا می‌کند و سطح پروتئین‌های خون پایین می‌آید که باعث نشت مایع به شکم می‌شود.

• فشار پورتال بالا
• کاهش پروتئین خون
• تورم تدریجی شکم

علت ابتلا به آسیت؛ نارسایی قلبی

در نارسایی قلبی، قلب نمی‌تواند خون را به طور مؤثر پمپاژ کند. فشار در رگ‌ها بالا می‌رود و مایعات در بافت‌ها و شکم جمع می‌شوند. این حالت معمولاً با تورم پاها و تنگی نفس همراه است.

• احتباس مایعات بدن
• ورم پا و مچ
• تنگی نفس

علت آب آوردن شکم؛‌ بیماری‌های کلیوی

کلیه‌ها مسئول دفع مایعات و تعادل الکترولیت‌ها هستند. در بیماری‌های مزمن کلیوی، عملکرد کلیه کاهش یافته و مایعات در بدن جمع می‌شوند، که یکی از دلایل اصلی آسیت است.

• احتباس سدیم و آب
• افزایش فشار خون
• کاهش ادرار

علت ابتلا به آسیت؛ عفونت یا التهاب شکمی

عفونت‌ها یا التهاب‌های شدید داخل شکم می‌توانند باعث تجمع مایع شوند. این نوع آسیت معمولاً سریع ایجاد می‌شود و با درد و تب همراه است.

• پریتونیت
• مایع چرکی
• درد و تب

اگر تمایل دارید با دمنوش‌های مفید برای عفونت بدن بیشتر آشنا شوید، خواندن این مقاله را از دست ندهید.

علت آب آوردن شکم؛ تومورها

برخی تومورهای شکم یا لگن می‌توانند موجب آسیت شوند. تومورها ممکن است فشار بر رگ‌ها وارد کنند یا تولید پروتئین‌های خاصی را تغییر دهند که باعث تجمع مایع می‌شود.

• فشار رگ‌ها
• تولید پروتئین‌ها
• تورم سریع شکم

آسیت چگونه تشخیص داده می‌شود؟

برای تشخیص دقیق، پزشک از روش‌های مختلف استفاده می‌کند:

• معاینه فیزیکی
• سونوگرافی شکم
• آزمایش خون
• نمونه‌گیری مایع

تشخیص آسیت با معاینه فیزیکی

اولین قدم در تشخیص آسیت، معاینه فیزیکی توسط پزشک است. پزشک با نگاه کردن به شکم، موارد زیر را بررسی می‌کند:

• بزرگی غیرطبیعی
• کشیدگی پوست
• تغییر شکل ناف

سپس با لمس شکم (پالپیشن) و انجام مانورهایی مثل:

• تست موج مایع
• دالنس متحرک

بررسی می‌کند که آیا مایع آزاد در شکم وجود دارد یا نه. این روش ساده است اما معمولاً در آسیت‌های خفیف دقت بالایی نداشته و بیشتر برای موارد متوسط تا شدید کاربرد دارد.

تشخیص آب آوردن شکم با سونوگرافی شکم

سونوگرافی یکی از دقیق‌ترین و رایج‌ترین روش‌ها برای تشخیص آسیت است. در این روش، پروب دستگاه روی شکم قرار می‌گیرد و با امواج صوتی، تصویر داخل شکم روی مانیتور نمایش داده می‌شود.

سونوگرافی می‌تواند حتی مقادیر کم مایع را هم تشخیص دهد و علاوه بر آن، وضعیت کبد، طحال و سایر اندام‌های شکمی را بررسی کند. به همین دلیل، معمولاً بعد از معاینه فیزیکی، اولین روش تصویربرداری انتخابی برای تشخیص آسیت سونوگرافی است.

آزمایش خون

آزمایش خون به ‌تنهایی آسیت را نشان نمی‌دهد، اما نقش مهمی در یافتن علت آن دارد. پزشک با بررسی فاکتورهایی مثل:

• آنزیم‌های کبدی
• آلبومین
• بیلی‌روبین
• کراتینین
• شاخص‌های التهابی

متوجه می‌شود که آیا آسیت به مشکلاتی مثل بیماری‌های کبدی، نارسایی کلیه یا عفونت مربوط است یا نه. این اطلاعات به پزشک کمک می‌کند تشخیص را هدفمندتر کرده و مسیر درمان را درست انتخاب کند.

نمونه‌گیری از مایع (پاراسنتز)

در مواردی که علت آسیت نامشخص باشد یا پزشک به:

• عفونت
• سرطان
• خونریزی داخلی

شک کند، نمونه‌گیری از مایع شکمی انجام می‌شود. در این روش، پس از ضدعفونی پوست و گاهی با کمک سونوگرافی، یک سوزن نازک وارد شکم شده و مقدار کمی از مایع خارج می‌شود.

سپس این مایع در آزمایشگاه از نظر موارد متنوعی بررسی می‌شود:

• رنگ
• پروتئین
• سلول‌ها
• باکتری‌ها
• شاخص‌های خاص

پاراسنتز یکی از مهم‌ترین و دقیق‌ترین روش‌ها برای تشخیص علت آسیت به شمار می‌رود.

درمان سریع آب آوردن شکم؛ راهکار چیه؟

• داروهای ادرار آور
• رژیم کم نمک
• آسیتوسنتز
• درمان بیماری پایه
• سایر راهکارهای مکمل

درمان سریع آب آوردن شکم؛ داروهای ادرار آور

داروهای ادرار آور به دفع مایعات اضافی از بدن کمک می‌کنند. این داروها معمولاً برای کاهش ورم و تورم فوری مورد استفاده قرار می‌گیرند.

داروهای ادرار آور برای درمان آسیت:

درمان سریع آسیت؛ رژیم کم نمک

پیروی از یک رژیم غذایی کم نمک، باعث کاهش تجمع مایع در بدن می‌شود. پرهیز از غذاهای شور و فرآوری شده برای کنترل سریع آسیت اهمیت دارد.

• کاهش مصرف نمک
• پرهیز از غذاهای شور
• کنترل ورم شکم

درمان سریع آب آوردن شکم؛‌ آسیتوسنتز

اگر تجمع مایع شدید باشد، پزشک از روش آسیتوسنتز برای تخلیه مایع استفاده می‌کند. در این روش با سوزن یا لوله، مایع اضافی از شکم خارج می‌شود که باعث کاهش فوری فشار و سنگینی خواهد شد.

• تخلیه مایع شکم
• کاهش فشار فوری
• بهبود تنفس

درمان آسیت؛ درمان بیماری پایه

برای پیشگیری از بازگشت آب آوردن شکم، علت اصلی باید درمان شود. این علل شامل کنترل سیروز کبدی، نارسایی قلب یا مشکلات کلیوی است.

• کنترل سیروز کبدی
• درمان نارسایی قلب
• مدیریت مشکلات کلیه

درمان آب آوردن شکم؛ سایر راهکارهای مکمل

برخی تغییرات سبک زندگی و مراقبت‌های خانگی می‌توانند در کنار درمان پزشکی مؤثر باشند:

• نوشیدن مایعات محدود
• استراحت و پرهیز از فعالیت شدید
• پیگیری منظم پزشک

درمان آب افتادن در معده همان ترکیب دارو، رژیم و گاهی آسیتوسنتز است که باعث کاهش سریع مایع و بهبود علائم می‌شود. تشخیص سریع و مراجعه به پزشک، مخصوصاً در موارد شدید، اهمیت بالایی دارد.

براساس مجله سلامتی Verywell Health درباره روش‌های درمان آسیت:

Therapeutic paracentesis is a relatively low‑risk and effective procedure in which a large volume of fluid is removed from the abdomen. … In the case of malignant ascites, a healthcare provider may consider … chemotherapy administered directly into the abdomen … In rare cases, you may need a liver transplant.

ترجمه فارسی:
پاراسنتز درمانی روشی نسبتاً کم‌ خطر و مؤثر است که در آن حجم زیادی از مایع از شکم خارج می‌شود. … در موارد آسیت بدخیم، پزشک ممکن است شیمی ‌درمانی را مستقیماً به داخل شکم تزریق کند. … در موارد نادر، پیوند کبد ممکن است لازم شود.

آیا آب آوردن شکم خطرناک است؟

آسیت خود یک بیماری مستقل نیست، بلکه نتیجه اختلالات دیگر است. بنابراین، نادیده گرفتن آن می‌تواند مشکلات زیر را به همراه داشته باشد:

• فشار بر ارگان‌ها
• تنگی نفس
• عفونت مایع شکمی (پریتونیت)
• کمبود مواد مغذی
• تورم عمومی بدن

فشار بر ارگان‌ها

تجمع مایع در شکم باعث فشار بر اندام‌های داخلی و دیافراگم می‌شود. این فشار می‌تواند عملکرد طبیعی ارگان‌ها را مختل کرده و مشکلات جسمی ایجاد کند.

• فشار بر دیافراگم
• محدودیت حرکت اندام
• درد مزمن شکم

خطرات آسیت؛ تنگی نفس

مایع جمع ‌شده در شکم باعث بالا رفتن فشار دیافراگم و محدود شدن فضای ریه‌ها می‌شود. این موضوع باعث مشکلات تنفسی و تنگی نفس؛ به ویژه در حالت درازکش می‌شود.

• کاهش حجم ریه‌ها
• تنفس دشوار در شب‌ها
• احساس خفگی

عوارض آب آوردن شکم؛ عفونت مایع شکمی (پریتونیت)

اگر مایع موجود در شکم آلوده شود، به آن پریتونیت گفته می‌شود. این عفونت یک اورژانس پزشکی است و بدون درمان فوری می‌تواند تهدید کننده زندگی باشد.

علائم پریتونیت:

• تب و لرز شدید
• درد شکم ناگهانی
• تهوع و استفراغ

خطرات آسیت؛ کمبود مواد مغذی

آسیت معمولاً در اثر مشکلات کبدی یا کلیوی ایجاد می‌شود. این مشکلات باعث کاهش جذب پروتئین‌ها، ویتامین‌ها و مواد معدنی می‌شوند و سلامت عمومی بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

• کاهش پروتئین خون
• ضعف و خستگی مزمن
• اختلال رشد و ترمیم

عوارض آسیت؛ تورم عمومی بدن

مایع جمع ‌شده در شکم می‌تواند به سایر بخش‌های بدن، به ویژه پاها و مچ‌ها منتقل شده و باعث ورم گسترده شود. این حالت می‌تواند حرکت و فعالیت روزانه را محدود کند.

• ورم پا و مچ
• درد و سنگینی اندام‌ها
• محدودیت حرکت روزانه

آیا آب آوردن شکم باعث مرگ می شود؟

بله، آب آوردن شکم (آسیت) در برخی شرایط می‌تواند خطرناک و حتی تهدیدکننده زندگی باشد، اما به‌خودی‌خود همیشه منجر به مرگ نمی‌شود. میزان خطر به علت ایجاد آسیت، شدت آن و زمان شروع درمان بستگی دارد.

آسیت اغلب نشانه‌ای از یک بیماری زمینه‌ای جدی است، مانند:

• سیروز پیشرفته کبد
• نارسایی قلبی
• عفونت‌های شدید

اگر این بیماری‌ها به‌ موقع تشخیص داده نشوند یا درمان مناسبی دریافت نشود، تجمع مایع در شکم می‌تواند باعث بروز عوارضی مانند:

• عفونت مایع شکمی
• نارسایی تنفسی
• اختلال عملکرد کلیه‌ها
• کاهش شدید سطح آلبومین خون

شود که همگی می‌توانند جان بیمار را تهدید کنند.

آیا آسیت می تواند عود کند؟

عود آسیت معمولاً زمانی رخ می‌دهد که علت اصلی ایجاد آن به ‌طور کامل کنترل نشده باشد یا بیماری زمینه‌ای ماهیت مزمن و پیش‌رونده داشته باشد.

مهم‌ترین دلایل عود آسیت عبارت‌اند از:

• سیروز مزمن و پیشرفته کبد
• کنترل‌ نشدن بیماری زمینه‌ای
• قطع زودهنگام یا نادرست درمان
• عدم رعایت توصیه‌های تغذیه‌ای و دارویی
• پیشرفت بیماری‌های قلبی، کلیوی یا سرطانی

در چه افرادی احتمال عود آسیت بیشتر است؟

برخی افراد بیشتر از دیگران در معرض بازگشت آسیت قرار دارند، از جمله:

• بیماران مبتلا به سیروز کبدی پیشرفته
• افرادی با نارسایی قلبی یا کلیوی مزمن
• بیمارانی که به درمان دارویی پاسخ ضعیفی می‌دهند
• افرادی که مصرف نمک یا الکل را ادامه می‌دهند
• بیمارانی که پیگیری پزشکی منظم ندارند

چطور از ابتلا به آسیت پیشگیری کنیم؟

• رعایت رژیم غذایی سالم
• کنترل وزن و فعالیت بدنی
• پرهیز از الکل و داروهای مضر کبد
• پیگیری منظم پزشکی

پیشگیری از آسیت با رعایت رژیم غذایی سالم

تغذیه مناسب نقش مهمی در پیشگیری از آب آوردن شکم دارد. کاهش مصرف نمک و افزایش مصرف مواد مغذی سالم به حفظ تعادل مایعات کمک می‌کند.

• کاهش مصرف نمک
• افزایش پروتئین سالم
• مصرف سبزی و میوه

پیشگیری از آب آوردن شکم با کنترل وزن و فعالیت بدنی

حفظ وزن مناسب، کاهش وزن در صورت چاقی و فعالیت منظم باعث کاهش فشار بر اندام‌ها و سیستم قلبی-عروقی می‌شود و احتمال تجمع مایع را کاهش می‌دهد.

• حرکات ورزشی منظم و سبک
• پرهیز از اضافه وزن
• فعالیت روزانه کافی

پیشگیری از آسیت با پرهیز از الکل و داروهای مضر کبد

مصرف الکل و برخی داروها می‌تواند عملکرد کبد را مختل کند و خطر سیروز و در نتیجه آسیت را افزایش دهد.

• پرهیز از الکل
• خودداری از داروهای آسیب‌رسان
• پیگیری مصرف دارو با پزشک

پیشگیری از آب آوردن شکم؛ پیگیری منظم پزشکی

چکاپ‌های منظم و آزمایش‌های دوره‌ای کمک می‌کند تا مشکلات کبد، قلب و کلیه زودتر شناسایی و کنترل شوند و از پیشرفت آسیت جلوگیری شود.

• آزمایش‌های دوره‌ای
• معاینه منظم پزشک
• بررسی عملکرد اندام‌ها

آسیت چیست؟ | چطور آب آوردن شکم درمان میشه؟

همان طور که اشاره شد، آسیت یا همان آب آوردن شکم، نشانه‌ای مهم از اختلال در عملکرد اندام‌های حیاتی بدن است و شناخت آن می‌تواند در پیشگیری و درمان به موقع مؤثر باشد.

درمان سریع و مناسب شامل داروهای مدر، رعایت رژیم کم‌ نمک، تخلیه مایع در صورت نیاز و پیگیری پزشکی است. توجه به علائم اولیه و مراجعه به پزشک، راه اصلی برای کنترل و بهبود وضعیت است.