دشمن سنگ کلیه چیست؟

دشمن سنگ کلیه را در این مطلب بشناسید. دردش ناگهانی شروع می‌شود. مثل یک چاقوی تیز که در پهلو یا کمرتان فرو می‌رود و آرام نمی‌گیرد. عرق سرد روی پیشانیتان می‌نشیند و هر حرکتی غیرممکن به نظر می‌رسد. این، صدای هشدار بدن است؛ هشداری به نام  سنگ کلیه. میلیون‌ها نفر در سراسر جهان این درد فلج‌کننده را تجربه کرده‌اند. سنگی کوچک که می‌تواند زندگی را به کام شما تلخ کند؛ اما این پایان ماجرا نیست. در حقیقت، سنگ کلیه یک دشمن شناخته‌شده است و هر دشمنی، نقطه ضعف و راه مقابله دارد.

این مطلب از مجله تخصصی فیت کلاب، یک نقشه راه عملی برای مقابله با این درد سخت است. قرار نیست فقط بخوانید و بترسید؛ قرار است دقیقاً بدانید دشمن سنگ کلیه چیست و چگونه باید با آن روبه‌رو شوید. از شناخت انواع سنگ کلیه و علل آن گرفته تا قوی‌ترین سلاح‌های طبیعی، تغییرات غذایی مؤثر و پیشرفته‌ترین درمان‌های پزشکی. ما اینجا هستیم تا به شما نشان دهیم که با دانش و عمل، می‌توانید سنگ کلیه را شکست دهید و از بازگشتش جلوگیری کنید. اگر آماده‌اید تا از شر این درد خلاص شوید و سلامت کلیه‌هایتان را بازپس بگیرید، ادامه این مسیر را با ما همراه شوید. اینجا، ترس جای خود را به دانش و امید می‌دهد.

سنگ کلیه چیست؟

سنگ کلیه چیست؟ سنگ کلیه را می‌توان یک بلور سخت و کوچک دانست که از مواد معدنی و نمک‌های موجود در ادرار غلیظ‌شده تشکیل می‌شود. تصور کنید یک لیوان پر از آب دارید که به آرامی در حال تبخیر است. آنچه در انتها در ته لیوان باقی می‌ماند، رسوبات و بلورهای ریز است. سنگ کلیه دقیقا به همین شکل، درون سیستم ادراری بدن شکل می‌گیرد.

این سنگ‌ها می‌توانند به کوچکی یک دانه شن یا به بزرگی یک مروارید باشند. برخی حتی اندازه یک توپ گلف رشد می‌کنند. مشکل اصلی زمانی آغاز می‌شود که این سنگ‌ها تصمیم به حرکت بگیرند. آن‌ها می‌توانند در هر جایی از دستگاه ادراری، از کلیه‌ها تا مثانه، جا خوش کنند. اما وقتی یک سنگ تلاش می‌کند از کلیه خارج شده و از طریق حالب (لوله‌ای باریک که کلیه را به مثانه وصل می‌کند) پایین برود، بحران شروع می‌شود.

حالب تنها چند میلی‌متر قطر دارد. عبور یک بلور جامد از این مسیر تنگ، دلیل اصلی آن درد معروف و فلج‌کننده سنگ کلیه است. بدن شما با اسپاسم عضلات حالب، سعی می‌کند این جسم خارجی را به جلو براند و این انقباضات دردناک، همان درد وحشتناکی است که شما احساس می‌کنید. اما خبر خوب این است؛ این فرآیند کاملا قابل درک و در بسیاری از موارد، قابل پیشگیری است. شناخت دقیق دشمن سنگ کلیه، اولین قدم برای خلع سلاح کردن آن است.

انواع سنگ کلیه (بر اساس ترکیب شیمیایی)

انواع سنگ کلیه کدامند؟ شناسایی نوع سنگ، راه اصلی تعیین استراتژی پیشگیری و درمان سنگ کلیه است. چون هر کدام از انواع سنگ‌ها، علت تشکیل مخصوص به خود را دارند. بیایید آن‌ها را دقیق‌تر بشناسیم:

• سنگ‌های کلسیمی (شایع‌ترین نوع – حدود ۸۰٪)
• سنگ‌های استروویتی (سنگ عفونی)
• سنگ‌های اسید اوریکی
• سنگ‌های سیستینی

۱.سنگ‌ های کلسیمی (شایع ‌ترین نوع – حدود ۸۰٪)

سنگ‌ های کلسیمی، متهمان ردیف اول هستند؛ اما برخلاف تصور عموم، مشکل معمولا از کلسیم دریافتی از غذاها نیست. عامل اصلی، دفع بیش از حد کلسیم از طریق ادرار یا وجود موادی است که به کلسیم می‌چسبند و بلور تشکیل می‌دهند. این گروه خود به دو زیرمجموعه تقسیم می‌شوند:

سنگ اگزالات کلسیم

سنگ فسفات کلسیم

سنگ اگزالات کلسیم: شایع‌ترین زیرمجموعه سنگ‌های کلیوی است. اگزالات یک ماده طبیعی است که هم در بدن ساخته می‌شود و هم در غذاهای خاصی مانند اسفناج، بادام و چغندر یافت می‌گردد. وقتی غلظت اگزالات و کلسیم در ادرار بالا رود، این دو به هم متصل شده و بلورهای سخت اگزالات کلسیم را تشکیل می‌دهند.

health.harvard.edu:The most common type of kidney stone is the calcium oxalate stone. In fact, about 80% of all kidney stones are made of calcium oxalate. The name might make you think you should eat a low-calcium diet to avoid getting them, but you should actually do the opposite.

ترجمه فارسی:
شایع‌ترین نوع سنگ کلیه، سنگ اگزالات کلسیم است. در واقع، حدود ۸۰٪ از کل سنگ‌های کلیه از اگزالات کلسیم ساخته شده‌اند. شاید اسم این سنگ‌ها باعث شود فکر کنید که باید رژیم غذایی کم‌کلسیم داشته باشید تا از ابتلا به آنها جلوگیری کنید، اما در واقع اینگونه نیست.

سنگ فسفات کلسیم: شیوع کمتری دارد و اغلب با شرایطی مانند عفونت ادراری، اختلالات متابولیک خاص یا مصرف برخی داروها مرتبط است.

۲. سنگ‌ های استروویتی (سنگ عفونی)

سنگ‌های استروویتی، مهاجمان فرصت‌طلب هستند. عامل اصلی ایجاد آن‌ها عفونت‌های باکتریایی دستگاه ادراری (مانند باکتری کلبسیلا یا پروتئوس) است. این باکتری‌ها ادرار را قلیایی می‌کنند و محیط مناسبی برای تشکیل سنگ‌های متشکل از منیزیم، آمونیوم و فسفات (استروویت) ایجاد می‌نمایند. سنگ‌ های استروویتی می‌توانند به سرعت رشد کنند و گاهی آنقدر بزرگ شوند که کل کلیه را پر کنند.

۳. سنگ ‌های اسید اوریکی

سنگ‌های اسید اوریکی زمانی شکل می‌گیرند که ادرار به طور مزمن و بیش از حد، اسیدی باشد. این حالت معمولا در افرادی دیده می‌شود که:

• رژیم غذایی پر پورین دارند (پورین در پروتئین حیوانی زیاد یافت می‌شود؛ مانند گوشت قرمز، ماهی‌کولی).
• بدن‌شان اسید اوریک زیادی تولید می‌کند یا در دفع آن مشکل دارد (مانند بیماران مبتلا به نقرس).
• مایعات کم می‌نوشند یا به دلیل اسهال مزمن، بدنشان دهیدراته است.

مطالعه بیشتر: راه های پایین آوردن اسید اوریک

۴. سنگ‌ های سیستینی 

سنگ‌های سیستینی، اقلیت نادر، اما مهم هستند. عامل آن یک بیماری ارثی به نام «سیستینوری» است. در این بیماری، کلیه‌ها مقدار غیرطبیعی و زیادی از «اسید آمینه سیستین» را دفع می‌کنند. از آنجایی که سیستین در ادرار به راحتی حل نمی‌شود، بلور و سنگ تشکیل می‌دهد. این نوع سنگ‌ها اغلب از دوران کودکی یا نوجوانی شروع شده و تمایل به عود مکرر دارند.

تجزیه سنگ دفع‌شده در آزمایشگاه، بهترین راه برای تشخیص دقیق نوع آن و یافتن دشمن سنگ کلیه مناسب است.

علل تشکیل سنگ کلیه؛ چرا سنگ کلیه شکل می‌ گیرد؟

علل تشکیل سنگ کلیه؛ چرا سنگ کلیه شکل می‌‌گیرد؟ تشکیل سنگ کلیه مانند یک معادله شیمیایی است. زمانی که غلظت مواد تشکیل‌دهنده سنگ در ادرار از حدی فراتر رود، بلورها شکل می‌گیرند و به مرور به هم می‌چسبند. درک این علل، به شما قدرت می‌دهد تا معادله را به نفع خودتان تغییر دهید. بیایید مهم‌ترین عوامل این معادله را بررسی کنیم:

• کم‌آبی بدن
• رژیم غذایی نامناسب
• عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی

1.کم‌ آبی بدن؛ علت تشکیل سنگ کلیه

کم‌آبی ساده‌ترین و در عین حال قدرتمندترین علت تشکیل سنگ کلیه است. وقتی مایعات کافی نمی‌نوشید، ادرارتان غلیظ می‌شود. در این حالت، مواد معدنی و نمک‌ها به راحتی به هم نزدیک شده و بلور تشکیل می‌دهند. عدم نوشیدن آب کافی، اولین قدم برای میدان دادن به ایجاد سنگ کلیه است.

2.رژیم غذایی نامناسب؛ دلیل تشکیل سنگ کلیه

رژیم غذایی نامناسب از دلایل تشکیل سنگ کلیه است. آنچه می‌خورید، مستقیم بر ترکیب ادرارتان تأثیر می‌گذارد.

• مصرف زیاد نمک (سدیم)
• مصرف زیاد پروتئین حیوانی
• مصرف زیاد اگزالات

مصرف زیاد نمک (سدیم)

مصرف زیاد نمک (سدیم) باعث ایجاد سنگ کلیه می‌شود. سدیم اضافی، دفع کلسیم از طریق ادرار را افزایش می‌دهد. کلسیم ادراری بالا، ریسک تشکیل سنگ‌های کلسیمی را زیاد می‌کند. یادتان باشد سدیم پنهان در نان‌های صنعتی، غذاهای کنسروی، فست‌فودها و حتی برخی شیرینی‌ها نیز مهم است.

مصرف زیاد پروتئین حیوانی

مصرف زیاد پروتئین حیوانی نیز باعث تشکیل سنگ کلیه می‌شود. رژیم‌های پرپروتئین (مخصوصاً گوشت قرمز، مرغ و ماهی) دو تأثیر منفی دارند؛ اول، اسید اوریک خون را بالا می‌برند و دوم، سطح سیترات ادرار (ماده‌ای که از تشکیل سنگ جلوگیری می‌کند) را کاهش می‌دهند. هر دو، زمینه‌ساز سنگ هستند.

مصرف زیاد اگزالات

مصرف زیاد اگزالات نیز از دلایل ایجاد سنگ کلیه است. اگر مستعد سنگ اگزالات کلسیم هستید، زیاده‌روی در غذاهای پراگزالات مانند اسفناج، چغندر، بادام و شکلات تلخ می‌تواند مشکل‌ساز باشد. مصرف همزمان این غذاها با منابع کلسیم (مثلا اسفناج با ماست) می‌تواند به خنثی‌سازی اگزالات در روده کمک کند.

3.عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی؛ دلیل ایجاد سنگ کلیه

عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی نیز دلیل ایجاد سنگ کلیه است. اگر پدر، مادر یا خواهر و برادرتان سابقه سنگ کلیه داشته باشند، احتمال ابتلای شما دو تا سه برابر بیشتر از افراد عادی است. این امر نشان‌دهنده نقش احتمالی عوامل ارثی در نحوه پردازش مواد معدنی توسط بدن شماست. برخی شرایط پزشکی، محیط را برای مهمان ناخوانده سنگ کلیه فراهم می‌کنند:

• پرکاری غده پاراتیروئید
• برخی بیماری‌های روده‌ای
• چاقی 
• نقرس
• دیابت نوع ۲

پرکاری غده پاراتیروئید

این غدد، هورمونی ترشح می‌کنند که سطح کلسیم خون را تنظیم می‌کند. پرکاری آن‌ها باعث افزایش کلسیم خون و در نتیجه افزایش دفع آن از ادرار می‌شود.

برخی بیماری‌ های روده ‌ای

برخی بیماری‌ها (مثل کرون، کولیت اولسراتیو یا جراحی بای‌پس معده)؛ می‌توانند جذب چربی و املاح را مختل کنند. این اختلال منجر به اتصال کلسیم به چربی‌های هضم‌نشده در روده شده و در عوض، اگزالات بیشتری جذب خون می‌شود که نتیجه آن تشکیل سنگ اگزالات کلسیم است.

چاقی

شاخص توده بدنی (BMI) بالا با اسیدی شدن ادرار و افزایش دفع کلسیم و اسید اوریک ارتباط مستقیم دارد.

نقرس

بیماری نقرس، باعث افزایش سطح اسید اوریک خون می‌شود که می‌تواند منجر به سنگ اسید اوریکی شود، بلورهای اسید اوریک نیز می‌توانند به عنوان هسته اولیه برای تشکیل سنگ‌های کلسیمی عمل کنند.

دیابت نوع ۲

مقاومت به انسولین می‌تواند منجر به اسیدی شدن ادرار شود که خطر تشکیل سنگ‌های اسید اوریکی را افزایش می‌دهد.

درک این علل به شما نشان می‌دهد که دشمن سنگ کلیه لزوما یک عامل بیرونی نیست؛ گاهی انتخاب‌های روزمره یا شرایط داخلی بدن، زمینه را برای تشکیل آن فراهم می‌کند.

mayoclinic.org: Kidney stones have various causes. These include diet, extra body weight, some health conditions, and some supplements and medicines. Kidney stones can affect any of the organs that make urine or remove it from the body — from the kidneys to the bladder. Often, stones form when the urine has less water in it. This lets minerals form crystals and stick together.

ترجمه فارسی:
سنگ‌های کلیه علل مختلفی دارند. این موارد شامل رژیم غذایی، وزن اضافی بدن، برخی شرایط سلامت و برخی مکمل‌ها و داروها می‌شود. سنگ‌های کلیه می‌توانند بر هر یک از اندام‌هایی که ادرار تولید می‌کنند یا آن را از بدن خارج می‌سازند (از کلیه‌ها تا مثانه) تأثیر بگذارند. اغلب، سنگ‌ها زمانی تشکیل می‌شوند که ادرار آب کمتری دارد. این امر باعث می‌شود مواد معدنی متبلور شده و به هم بچسبند.

نشانه ‌ها و علائم سنگ کلیه؛ چگونه سنگ کلیه را تشخیص دهیم؟

نشانه ‌ها و علائم سنگ کلیه چیست؟ چگونه سنگ کلیه را تشخیص دهیم؟سنگ کلیه تا زمانی که در کلیه ثابت باشد و حرکت نکند، ممکن است اصلا علامتی ایجاد نکند. اما وقتی تصمیم به حرکت بگیرد، داستان کاملا عوض می‌شود. علائم می‌توانند ناگهانی و بسیار شدید باشند. شناختن این سیگنال‌ها بسیار مهم است.

• درد شدید پهلو، کمر و زیر دنده‌ها
• انتشار درد به پایین شکم و کشاله ران
• تغییرات در ادرار
• وجود خون در ادرار (هماچوری)
• تهوع و استفراغ
• تب و لرز

1.درد شدید پهلو، کمر و زیر دنده‌ ها؛ از علائم سنگ کلیه

درد شدید پهلو، کمر و زیر دنده‌ ها، علامت شاخص و معروف سنگ کلیه است. درد معمولا به صورت موج‌های شدید و کرامپی (کولیکی) می‌آید و می‌رود. شدت آن آنقدر زیاد است که بیمار اغلب نمی‌تواند وضعیت راحتی برای خود پیدا کند. این درد معمولا در یک طرف بدن احساس می‌شود.

2.انتشار درد به پایین شکم و کشاله ران؛ از علائم سنگ کلیه

همانطور که سنگ در طول حالب (میزنای) به سمت پایین حرکت می‌کند، محل درد نیز تغییر می‌کند. درد ممکن است از پهلو شروع شده و به سمت جلوی شکم، زیر شکم و حتی به ناحیه کشاله ران و بیضه‌ها در مردان یا لب‌های واژن در زنان تیر بکشد.

3.تغییرات در ادرار؛ از نشانه های سنگ کلیه 

تغییرات در ادرار نیز از نشانه های سنگ کلیه است. در ادامه به بررسی تغییرات غیرعادی در ادرار که نشانه سنگ کلیه هستند می‌پردازیم:

• تکرر و فوریت ادرار: احساس نیاز مبرم و ناگهانی برای ادرار کردن، حتی زمانی که مثانه پر نیست. این حس زمانی ایجاد می‌شود که سنگ به انتهای حالب و نزدیک مثانه برسد.
• درد و سوزش هنگام ادرار: وقتی سنگ از محل اتصال حالب به مثانه عبور کند یا درون مثانه باشد، می‌تواند باعث ایجاد احساس سوزش شدید هنگام دفع ادرار شود.
• ادرار کدر یا بدبو: این می‌تواند نشانه وجود عفونت ادراری همزمان یا غلظت بالای مواد معدنی و سلول‌های چرکی در ادرار باشد.

4.وجود خون در ادرار ( هماچوری)؛ از نشانه های سنگ کلیه

ممکن است ادرار به رنگ صورتی، قرمز یا قهوه‌ای درآید. گاهی خون آنقدر کم است که فقط زیر میکروسکوپ دیده می‌شود (هماچوری میکروسکوپی). این خون‌ریزی به دلیل خراشیدگی دیواره حالب توسط سنگ تیز ایجاد می‌شود.

5.تهوع و استفراغ؛ از علائم سنگ کلیه

تهوع و استفراغ به دو دلیل رخ می‌دهند؛ اول، اعصاب مشترک بین کلیه و دستگاه گوارش که پیام درد شدید را منتقل می‌کنند و می‌توانند باعث ایجاد حالت تهوع شوند. دوم، اگر سنگ باعث انسداد و عفونت شود، بدن با تهوع و استفراغ واکنش نشان می‌دهد.

6.تب و لرز؛ از علائم سنگ کلیه

تب و لرز یک نشانه اورژانسی از وجود سنگ کلیه است. تب و لرز معمولا نشان‌دهنده این است که انسداد ناشی از سنگ، منجر به عفونت ادراری شده است. عفونت در یک سیستم ادراری مسدود شده می‌تواند به سرعت به عفونت خون (سپسیس) تبدیل شود که یک وضعیت تهدید کننده زندگی است. اگر همراه با درد سنگ کلیه، تب بالای ۳۸ درجه سانتی‌گراد دارید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

این علائم، زنگ هشدار بدن شما هستند. نادیده گرفتن آن‌ها، مخصوصاً در صورت وجود تب، به معنای دادن فرصت بیشتر به سنگ کلیه است.

درد سنگ کلیه چقدر طول می‌ کشد؟

درد سنگ کلیه چقدر طول می‌کشد؟ این سوالی است که در اوج درد، همه از خود می‌پرسند. پاسخ قطعی و یکسانی برای همه وجود ندارد، اما الگوی معمول بر اساس حرکت سنگ قابل ترسیم است. دانستن این زمان‌بندی می‌تواند به مدیریت اضطراب و برنامه‌ریزی برای اقدام کمک کند.

درد معمولا زمانی آغاز می‌شود که سنگ از جای خود در کلیه کنده شده و وارد مجرای باریک حالب می‌شود. بدن شما با انقباضات ریتمیک و شدید عضلات حالب (کولیک کلیوی) سعی می‌کند سنگ را به جلو براند. این دوره درد فعال و شدید می‌تواند از ۲۰ تا ۶۰ دقیقه طول بکشد و سپس برای مدتی فروکش کند، تا موج بعدی انقباض آغاز شود. این چرخه ممکن است ساعت‌ها یا حتی روزها ادامه یابد.

حتی پس از دفع سنگ و قطع درد، ممکن است برای چند روز احساس ناراحتی خفیف یا سوزش ادرار باقی بماند. اگر درد شدید شما بیش از ۴۸ ساعت ادامه یافت یا با تب همراه شد، این نشانه آن است که سنگ کلیه تسلیم نشده و نیاز به کمک دارید. 

دشمن سنگ کلیه چیست؟

دشمن سنگ کلیه چیست؟ در این بخش، مؤثرترین راه‌های طبیعی و علمی برای پیشگیری و کمک به دفع سنگ‌های کلیوی را مرور می‌کنیم.

• آب و مایعات
• تغذیه و رژیم غذایی مناسب
• ورزش و فعالیت بدنی
• تغییرات سبک زندگی

۱. آب و مایعات؛ دشمن سنگ کلیه

آب و مایعات؛ دشمن سنگ کلیه هستند. اگر بخواهیم تنها یک دشمن سنگ کلیه را معرفی کنیم، آن آب است. عملکردش ساده و بی‌نظیر است؛ رقیق‌کردن ادرار. وقتی ادرار رقیق باشد، غلظت مواد معدنی و نمک‌هایی که می‌توانند بلور تشکیل دهند، پایین می‌آید. هدف، تولید حداقل ۲ تا ۲.۵ لیتر ادرار شفاف در روز است. برای رسیدن به این هدف، باید حدود ۳ لیتر مایعات بنوشید.

• آب ساده
• آب لیموترش تازه
• آب پرتقال طبیعی
• آب انار
• چای گیاهی کم‌اگزالات
• آب کرن‌بری

آب ساده؛ دشمن سنگ کلیه

آب ساده، بهترین دشمن سنگ کلیه است. بدون کالری، بدون قند، بدون افزودنی. آن را همیشه دم دست داشته باشید.

آب لیموترش تازه؛ دشمن سنگ کلیه

آب لیموترش تازه نیز دشمن سنگ کلیه است. لیمو سرشار از «سیترات» طبیعی و یک نوشیدنی مناسب برای سنگ کلیه است. سیترات یک بازدارنده قوی تشکیل سنگ است؛ چون به کلسیم در ادرار می‌چسبد و مانع از اتصال آن به اگزالات یا فسفات می‌شود. آب یک عدد لیموی تازه در یک لیوان آب و مصرف چندین بار در روز، یک درمان سنتی است.

آب پرتقال طبیعی؛ دشمن سنگ کلیه

آب پرتقال طبیعی نیز دشمن سنگ کلیه است. آب پرتقال طبیعی، منبع خوب دیگری از سیترات است. مطالعات نشان می‌دهند می‌تواند مانند آب لیمو مؤثر باشد، اما به دلیل کالری و قند طبیعی بیشتر، باید در مصرف آن تعادل را رعایت کرد.

آب انار؛ دشمن سنگ کلیه

تحقیقات اولیه آب انار، خواص آنتی‌اکسیدانی و کاهش‌دهندگی سطح اگزالات ادرار را نشان می‌دهند. اما به دلیل کالری که دارد، بهتر است در حد یک لیوان کوچک در روز مصرف شود.

چای گیاهی کم ‌اگزالات؛ دشمن سنگ کلیه

برخی چای‌های گیاهی مانند چای برگ درخت انجیر (براساس طب سنتی و برخی مطالعات اولیه) یا چای‌های بدون کافئین، می‌توانند راهی مطمئن برای افزایش حجم مایعات، بدون افزودن اگزالات باشند. از مصرف چای سیاه و چای سبز پراگزالات، به مقدار زیاد پرهیز کنید.

آب کرن ‌بری؛ دشمن سنگ کلیه 

آب کرن ‌بری برای پیشگیری از عفونت‌های ادراری عالی است. اما اگر مستعد سنگ‌های اگزالات کلسیم هستید، از مصرف آب کرن‌بری شیرین‌شده یا کنسانتره آن خودداری کنید. در صورت تمایل، از آب کرن‌بری طبیعی و بدون شکر افزوده به مقدار کم استفاده نمایید.

یک بطری یک لیتری کنار خود بگذارید و هدف نوشیدن آن تا ظهر و یک بطری دیگر تا عصر را برای خود تعیین کنید. رنگ ادرار بهترین نشانگر است؛ باید به رنگ زرد بسیار روشن یا شفاف باشد.

2. تغذیه و رژیم غذایی مناسب؛ دشمن سنگ کلیه

تغذیه و رژیم غذایی مناسب نیز دشمن سنگ کلیه است. غذا فقط سوخت بدن نیست؛ بلکه می‌تواند دارو یا سم باشد. برای مقابله با آن، رژیم غذایی سنگ کلیه برای شما باید اصولی و هدفمند باشد. این به معنای حذف مطلق نیست، بلکه تعادل و انتخاب آگاهانه است. 

• میوه‌های مفید برای سنگ کلیه
• سبزیجات مفید برای سنگ کلیه
• منابع پروتئین مناسب
• غلات و حبوبات
• چربی ‌های سالم

میوه‌ ها؛ دشمن سنگ کلیه

این میوه‌ها با محتوای آب بالا و پتاسیم مناسب، ادرارآور هستند و به رقیق‌شدن ادرار کمک می‌کنند:

• هندوانه: بیش از ۹۰٪ آب است و منبع «سیترولین» (اسید آمینه‌ای که ممکن است به شل شدن عروق کمک کند).
• خیار: آب‌دار و کم‌کالری است، انتخاب عالی برای افزایش حجم مایعات بدون افزودن بار اضافی.
• گلابی: فیبر خوبی دارد و نسبتا کم‌اگزالات است.
• آناناس: حاوی آنزیم «بروملین» است که ممکن است به کاهش التهاب کمک کند.
• موز: پتاسیم بالا می‌تواند به کاهش دفع کلسیم از ادرار کمک نماید.
• سیب: انتخاب مطمئن و کم‌اگزالات؛ پوست آن فیبر خوبی دارد.

سبزیجات مفید؛ دشمن سنگ کلیه

سبزیجات مفید؛ی که دشمن سنگ کلیه هستند؛ مواد مغذی ضروری را با کمترین ریسک فراهم می‌کنند:

• کرفس: ادرارآور طبیعی و سرشار از آب.
• کدو سبز: کم‌اگزالات و تطبیق‌پذیر در انواع غذاها.
• فلفل دلمه‌ای: ویتامین C بالایی دارد. مکمل ویتامینC ؛ ممکن است به اگزالات تبدیل شود، اما ویتامین Cطبیعی از غذاها معمولا مشکل‌زا نیست.
• کلم بروکلی (پخته): پختن بروکلی، محتوای اگزالات آن را کاهش می‌دهد. منبع خوب کلسیم است که می‌تواند به خنثی‌سازی اگزالات در روده کمک کند.
• سیب‌زمینی شیرین: پتاسیم بالا و نسبتاً کم‌اگزالات (بهتر است پخته و بدون پوست مصرف شود).

منابع پروتئین مناسب؛ دشمن سنگ کلیه 

منابع پروتئین مناسب نیز دشمن سنگ کلیه هستند. مصرف متعادل پروتئین بسیار مهم است. اولویت با منابع کم‌چرب و گیاهی است:

• پروتئین‌های گیاهی (عدس، لوبیا قرمز): دارای فیبر بالا و پتاسیم مناسب هستند و نسبت به پروتئین حیوانی، ادرار را کمتر اسیدی می‌کنند. 
• تخم مرغ: یکی از بهترین منابع پروتئین حیوانی با کمترین میزان پورین (مولد اسید اوریک) است که می‌تواند یک صبحانه مناسب برای سنگ کلیه باشد.
• گوشت مرغ بدون چربی: در مقایسه با گوشت قرمز، انتخاب بهتری است، اما همچنان باید در حد تعادل مصرف شود.
• ماهی (مثل قزل‌آلا): ماهی‌ها حاوی اسیدهای چرب امگا-۳ با اثر ضدالتهابی هستند. اما برخی ماهی‌ها پورین بالایی دارند، بنابراین مصرف متعادل آنها بسیار مهم است.

غلات و حبوبات؛ دشمن سنگ کلیه

غلات و حبوبات نیز دشمن سنگ کلیه هستند. بنابراین مصرف غلات و حبوبات بسیار مهم است:

• برنج قهوه‌ای، جو دوسر، نان‌های سبوس‌دار: این غلات کامل، فیبر بالایی دارند که می‌تواند به کاهش جذب اگزالات کمک کنند.
• حبوبات خیسانده و پخته ‌شده: خیساندن حبوبات خشک قبل از پخت، محتوای اگزالات و فیتات آن‌ها را به طور قابل توجهی کاهش می‌دهد.

چربی ‌های سالم؛ دشمن سنگ کلیه

چربی ‌های سالم هم دشمن سنگ کلیه هستند؛ بنابراین مصرف چربی‌های سالم بسیار مهم است:

آووکادو، روغن زیتون، دانه‌های کدو تنبل (مقدار کم): این چربی‌های غیراشباع به کاهش التهاب سیستمیک کمک می‌کنند. دانه کدو تنبل منبع خوب منیزیم است (بازدارنده طبیعی تشکیل سنگ)، اما به دلیل اگزالات متوسط، باید در مقدار کم مصرف شود.

مواد غذایی که دشمن کلیه هستند و باید محدود شوند

به همان اندازه که مواد غذایی مصرفی، مهم هستند؛ مواد غذایی غیر مجاز هم مهم هستند:

• نمک و سدیم اضافی (فست‌فود، غذاهای فرآوری‌شده، کنسروها)
• پروتئین حیوانی زیاد (گوشت قرمز، دل و جگر)
• منابع اگزالات بالا (اسفناج خام، بادام، چغندر، ریواس، شکلات تلخ)
• شکر و فروکتوز افزوده (نوشابه‌ها، آب‌میوه‌های صنعتی، شیرینی‌ها)
• نوشابه‌های گازدار

نمک و سدیم اضافی (فست‌فود، غذاهای فرآوری‌شده، کنسروها): بزرگ‌ترین متهم غذایی برای ایجاد سنگ کلیه هستند. سدیم زیاد = کلسیم زیاد در ادرار.

پروتئین حیوانی زیاد (گوشت قرمز، دل و جگر): به  بار اسیدی و پورین بالا، خطر تشکیل سنگ‌های اسید اوریکی و کلسیمی را افزایش می‌دهند.

منابع اگزالات بالا (اسفناج خام، بادام، چغندر، ریواس، شکلات تلخ): اگر مستعد سنگ اگزالات هستید، مصرف این مواد را کاهش دهید. مصرف آن‌ها همراه با غذاهای کلسیم‌دار (مثلاً اسفناج با ماست) می‌تواند اثر منفی را خنثی کند.

شکر و فروکتوز افزوده (نوشابه‌ها، آب‌میوه‌های صنعتی، شیرینی‌ها): فروکتوز می‌تواند دفع کلسیم، اگزالات و اسید اوریک را افزایش دهد.

نوشابه‌های گازدار: حاوی «اسید فسفریک» هستند که می‌توانند محیط ادرار را برای تشکیل سنگ مستعدتر کنند.

3. ورزش و فعالیت بدنی؛ دشمن سنگ کلیه

ورزش و فعالیت بدنی؛ دشمن سنگ کلیه هستند. وقتی از پیشگیری از سنگ کلیه صحبت می‌کنیم، ذهن مستقیم به سمت آب و رژیم می‌رود. اما یک متحد قدرتمند اغلب نادیده گرفته می‌شود؛ آن هم حرکت منظم بدن است. ورزش، فراتر از کمک به کاهش وزن، مکانیسم‌های مستقیم و غیرمستقیمی دارد که آن را به یک دشمن سنگ کلیه جدی تبدیل می‌کند. چگونه ورزش به جنگ سنگ کلیه می‌رود؟

• کنترل وزن
• تنظیم تعادل کلسیم
• تنظیم تعادل کلسیم
• بهبود عملکرد متابولیک

کنترل وزن؛ دشمن سنگ کلیه

 کنترل وزن؛ دشمن سنگ کلیه است. چاقی و اضافه وزن، یکی از عوامل خطر اصلی برای ایجاد سنگ‌های اسید اوریکی و کلسیمی است. فعالیت بدنی منظم، با کمک به حفظ وزن سالم، این ریسک را از ریشه کاهش می‌دهد. کاهش بافت چربی حساسیت به انسولین را بهبود بخشیده و از اسیدی شدن مزمن ادرار جلوگیری می‌کند.

health.clevelandclinic.org:Numerous studies show that obesity increases your risk of kidney stones. 

ترجمه فارسی:
مطالعات متعدد نشان می‌دهد که چاقی خطر ابتلا به سنگ کلیه را افزایش می‌دهد.

تنظیم تعادل کلسیم؛ دشمن سنگ کلیه

تنظیم تعادل کلسیم نیز دشمن سنگ کلیه است. ورزش‌های تحمل‌کننده وزن بدن (مانند پیاده‌روی، دویدن، تمرین با وزنه) نه تنها برای استخوان‌ها مفید هستند، بلکه به بدن کمک می‌کنند تا کلسیم را به طور مؤثرتری مدیریت کند. این امر می‌تواند از دفع بیش از حد کلسیم از طریق کلیه‌ها بکاهد.

کاهش التهاب سیستمیک؛ دشمن سنگ کلیه

کاهش التهاب سیستمیک نیز دشمن سنگ کلیه است. بسیاری از سنگ‌های کلیوی در بستر التهاب خفیف؛ اما مزمن تشکیل می‌شوند. ورزش منظم یک ضدالتهاب طبیعی قدرتمند است. با کاهش مارکرهای التهابی در بدن، محیط کلیه‌ها را از تشکیل بلورهای سنگ، دور نگه می‌دارد.

بهبود عملکرد متابولیک؛ دشمن سنگ کلیه

 بهبود عملکرد متابولیک؛ دشمن سنگ کلیه است. ورزش به تنظیم فشار خون، سطح قند خون و پروفایل لیپیدی کمک می‌کند. همه این فاکتورها در سلامت کلیه و تعادل شیمیایی ادرار نقش دارند. ورزش منظم، مانند یک تنظیم‌کننده قدرتمند برای کل سیستم بدن عمل می‌کند. با کنترل وزن، کاهش التهاب و بهبود متابولیسم، خط دفاعی جامعی در برابر ایجاد سنگ کلیه ایجاد می‌کند؛ آن را دست کم نگیرید. 

توصیه متخصصان فیت کلاب

ورزش شدید و طولانی مدت بدون جبران مایعات و الکترولیت‌ها، می‌تواند نتیجه معکوس دهد و منجر به کم‌آبی شدید و افزایش غلظت ادرار شود. تعادل، راه موفقیت است.

۴. تغییرات سبک زندگی؛ دشمن سنگ کلیه

تغییرات سبک زندگی نیز دشمن سنگ کلیه است. سنگ کلیه فقط یک مشکل فیزیکی نیست؛ اغلب بازتابی از سبک زندگی ماست. ایجاد تغییرات کوچک، اما پایدار در عادات روزمره، می‌تواند محیط داخلی بدن را به گونه‌ای تغییر دهد که برای تشکیل سنگ، نامناسب شود. این تغییرات، دشمن سنگ کلیه هستند.

• مدیریت استرس
• اجتناب از مصرف الکل و ترک سیگار
• رعایت بهداشت جهت پیشگیری از عفونت‌های ادراری
• خواب کافی و باکیفیت
• نظم در وعده‌های غذایی

مدیریت استرس؛ دشمن سنگ کلیه

مدیریت استرس؛ دشمن سنگ کلیه است. استرس مزمن تنها یک احساس نیست؛ یک طوفان هورمونی در بدن است. هورمون‌های استرس مانند کورتیزول می‌توانند:

• تعادل مایعات و الکترولیت‌ها را برهم بزنند.
• باعث افزایش فشار خون شوند که فشار مضاعفی بر کلیه‌ها وارد می‌کند.
• التهاب سیستمیک را افزایش دهند.

حتی ۱۰-۱۵ دقیقه مدیتیشن روزانه، تمرین تنفس عمیق، پیاده‌روی در طبیعت یا گوش کردن به موسیقی آرامش‌بخش می‌تواند این چرخه را بشکند. 

اجتناب از مصرف الکل و ترک سیگار؛ دشمن سنگ کلیه

اجتناب از مصرف الکل و ترک سیگار دشمن سنگ کلیه بوده و امری بسیار حیاتی است:

• الکل: یک دیورتیک (ادرار آور) قوی است. یعنی بدن شما را کم‌آب می‌کند و ادرار را غلیظ می‌نماید. همچنین، متابولیزه شدن آن می‌تواند سطح اسید اوریک را افزایش دهد.
• سیگار: «نیکوتین» و هزاران ماده شیمیایی دیگر در سیگار، باعث تنگ شدن عروق خونی می‌شوند، از جمله رگ‌های خونی که کلیه‌ها را تغذیه می‌کنند. این امر می‌تواند عملکرد کلیه را مختل کرده و بهبودی را کند نماید. ترک سیگار، یکی از قوی‌ترین اقداماتی است که می‌توانید برای سلامت کلی بدن، از جمله کلیه‌ها انجام دهید.

رعایت بهداشت جهت پیشگیری از عفونت‌ های ادراری؛ دشمن سنگ کلیه 

از آنجایی که عفونت‌های ادراری می‌توانند مستقیماً منجر به تشکیل سنگ‌های عفونی (استروویتی) شوند، پیشگیری از آن‌ها یک خط دفاعی استراتژیک و دشمن سنگ کلیه است.

• همیشه پس از اجابت مزاج، خود را از جلو به عقب تمیز کنید (به ویژه در زنان).
• قبل و بعد از رابطه جنسی ادرار کنید.
• از محصولات بهداشتی معطر در ناحیه تناسلی خودداری کنید.
• لباس‌زیر نخی و گشاد بپوشید.

خواب کافی و باکیفیت؛ دشمن سنگ کلیه

خواب کافی و باکیفیت هم دشمن سنگ کلیه است. در طول خواب عمیق، بدن فرآیندهای ترمیمی را انجام می‌دهد، هورمون‌ها را تنظیم می‌کند و التهاب را کاهش می‌دهد. محرومیت از خواب مزمن با افزایش فشار خون، مقاومت به انسولین و التهاب مرتبط است (همه عواملی که می‌توانند خطر سنگ‌سازی را افزایش دهند). هدف ۷-۸ ساعت خواب بی‌وقفه در شب باشد.

نظم در وعده ‌های غذایی؛ دشمن سنگ کلیه

نظم در وعده ‌های غذایی نیز دشمن سنگ کلیه است. نخوردن طولانی‌مدت یا حذف وعده‌ها می‌تواند منجر به کم‌آبی شود. سعی کنید در طول روز به طور منظم مایعات و غذاهای سالم مصرف کنید تا حجم ادرار به طور پیوسته بالا بماند.

بسیاری از بیماران گزارش می‌کنند که دوره‌های عود سنگ کلیه آن‌ها با دوره‌های استرس کاری شدید یا بی‌خوابی‌های مکرر همزمان شده است. با مدیریت این فاکتورها، نه تنها احساس بهتری پیدا کرده‌اند، بلکه فاصله بین حملات سنگ نیز افزایش یافته است. این تغییرات، سنگ بنای یک سبک زندگی مناسب برای حفظ سلامت کلیه هستند. آن‌ها به کمک دشمن های سنگ کلیه فضایی ایجاد می‌کنند که در آن، سنگ کلیه فرصت چندانی برای رشد و نمو دارد.

۵. مصرف مکمل‌ ها؛ دشمن سنگ کلیه

مکمل‌ها می‌توانند مانند نیروهای کمکی در نبرد با سنگ کلیه عمل کنند، اما یک شرط اساسی دارند؛ هرگز نباید بدون مشورت و نظارت پزشک یا داروساز مصرف شوند. زیرا نوع مکمل مورد نیاز، کاملاً به ترکیب سنگ شما بستگی دارد و مصرف نادرست می‌تواند مشکل را بدتر کند.

• مکمل سیترات پتاسیم (یا منیزیم-پتاسیم سیترات)
• ویتامین B6 (پیریدوکسین) 
• منیزیم
• پروبیوتیک‌ها

مکمل سیترات پتاسیم (یا منیزیم-پتاسیم سیترات)؛ دشمن سنگ کلیه

مکمل سیترات پتاسیم (یا منیزیم-پتاسیم سیترات)، نوعی دشمن سنگ کلیه و سلاح انتخابی پزشکان برای پیشگیری از عود بسیاری از سنگ‌هاست. عملکردش روشن است؛ سطح سیترات ادرار را بالا می‌برد (بازدارنده طبیعی تشکیل سنگ) و ممکن است pH ادرار را به سمت قلیایی‌تر سوق دهد که برای پیشگیری از سنگ‌های اسید اوریکی و سیستینی مفید است. 

توصیه متخصصان فیت کلاب

دوز آن باید حتماً توسط پزشک بر اساس آزمایش ادرار ۲۴ ساعته تنظیم شود.

ویتامین B6(پیریدوکسین)؛ دشمن سنگ کلیه

مطالعات نشان داده‌اند که ویتامین B6 ممکن است دشمن سنگ کلیه باشد؛ به این شکل که به کاهش تولید داخلی اگزالات در بدن کمک کند. این موضوع می‌تواند برای افرادی که مستعد سنگ‌های اگزالات کلسیم هستند و سطح اگزالات ادرار بالایی دارند، مفید باشد. با این حال، اثربخشی آن از فردی به فرد دیگر متفاوت است.

منیزیم؛ دشمن سنگ کلیه

 منیزیم در بدن با کلسیم رقابت می‌کند. در روده، می‌تواند به اگزالات متصل شود و از جذب آن جلوگیری کند. کمبود منیزیم می‌تواند یک عامل خطر باشد. مکمل منیزیم (اغلب به صورت سیترات یا اکسید) ممکن است به عنوان بخشی از یک پروتکل پیشگیری‌کننده، توسط پزشک متخصص توصیه شود.

پروبیوتیک ‌ها؛ دشمن سنگ کلیه

تحقیقات جدید به نقش باکتری‌های روده در متابولیسم اگزالات اشاره می‌کنند. برخی سویه‌های خاص باکتری‌های پروبیوتیک ممکن است بتوانند اگزالات را در روده تجزیه کرده و از جذب آن بکاهند. این یک حوزه امیدوارکننده اما در حال تکامل است. انتخاب سویه صحیح مهم است.

نکات مهم در مصرف مکمل برای سنگ کلیه:

۱. مکمل کلسیم: دریافت کلسیم کافی از غذا (لبنیات کم‌چرب، سبزیجات برگ‌دار) برای پیشگیری از سنگ ضروری است. اما مکمل‌های کلسیم، به ویژه اگر بین وعده‌های غذایی مصرف شوند، می‌توانند خطر تشکیل سنگ را افزایش دهند. هرگز سرخود مکمل کلسیم مصرف نکنید.

2. مکمل ویتامین C (اسکوربیک اسید):دوزهای بالا (بیش از ۱۰۰۰ میلی‌گرم در روز) می‌توانند در بدن به اگزالات تبدیل شوند و برای افراد مستعد، خطرناک باشند. ویتامین C مورد نیاز خود را ترجیحاً از میوه‌ها و سبزیجات دریافت کنید.
3. مکمل ویتامینD:اگر کمبود ویتامین D دارید، جایگزینی آن تحت نظر پزشک مهم است. اما دوزهای بسیار بالا می‌توانند جذب کلسیم را افزایش داده و منجر به هیپرکلسیوری (دفع زیاد کلسیم در ادرار) شوند.

توصیه متخصصان فیت کلاب

مکمل‌ها دارو هستند؛ آن‌ها را خودسرانه مصرف نکنید. تنها زمانی مؤثر و ایمن خواهند بود که توسط پزشک شما و بر اساس نتایج آزمایش‌تان، تجویز شوند.

درمان سنگ کلیه

وقتی سنگ کلیه تشخیص داده می‌شود، استراتژی درمانی به اندازه، نوع، محل سنگ و علائم بیمار بستگی دارد. این بخش را به دو حوزه اصلی تقسیم می‌کنیم؛ آنچه می‌توانید در خانه انجام دهید و آنچه در حوزه پزشکی مدرن قرار می‌گیرد.

• درمان‌‌های خانگی سنگ کلیه
• درمان‌های پزشکی سنگ کلیه
• درمان‌های گیاهی و طبیعی سنگ کلیه

۱. درمان‌ های خانگی سنگ کلیه

درمان‌ خانگی سنگ کلیه (فقط برای سنگ‌های کوچک و با تأیید پزشک) برای سنگ‌هایی با قطر معمولاً کمتر از ۵ میلی‌متر که پزشک تشخیص داده است می‌توانند به طور خودبه‌خود دفع شوند، کاربرد دارد. هدف از این اقدام، تسهیل عبور سنگ و کاهش ناراحتی بیمار است.

• مصرف مایعات زیاد
• حرکت و فعالیت سبک
• مدیریت درد
• استفاده از گرما
• فیزیوتراپی و ورزش‌های تخصصی

مصرف مایعات زیاد؛ درمان خانگی سنگ کلیه

مصرف مایعات زیاد، مؤثرترین کار ممکن است. نوشیدن مقادیر زیاد آب (تا جایی که ادرار کاملاً شفاف شود) تولید ادرار را افزایش می‌دهد. این کار مانند ایجاد یک سیلاب است که می‌تواند سنگ را به جلو براند. هدف باید نوشیدن ۲.۵ تا ۳ لیتر آب در روز باشد.

حرکت و فعالیت سبک؛ درمان خانگی سنگ کلیه

حرکت و فعالیت سبک؛ درمان خانگی سنگ کلیه است. استراحت مطلق در بستر، ممکن است باعث ساکن ماندن سنگ شود. راه‌رفتن ملایم، حرکت‌های آرام یا حتی بالا و پایین پریدن ملایم می‌تواند از نیروی جاذبه برای کمک به حرکت سنگ به سمت پایین استفاده کند.

مدیریت درد؛ درمان خانگی سنگ کلیه

مدیریت درد؛ درمان خانگی سنگ کلیه است. استفاده از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن (در صورت عدم منع پزشک) می‌تواند هم درد و هم التهاب مجاری ادراری را کاهش دهد.

توصیه متخصصان فیت کلاب

از مصرف خودسرانه مسکن‌های حاوی کدئین یا مواد مخدر دیگر بدون نسخه پزشک جدا خودداری کنید، زیرا می‌توانند باعث یبوست و کاهش حرکات دودی حالب شوند.

استفاده از گرما؛ درمان خانگی سنگ کلیه

استفاده از گرما؛ درمان خانگی سنگ کلیه است. قرار دادن یک پد گرمایی یا کیسه آب گرم روی ناحیه دردناک پهلو یا کمر می‌تواند به شل شدن عضلات منقبض و کاهش دردهای کرامپی کمک کند.

فیزیوتراپی و ورزش‌ های تخصصی؛ درمان خانگی سنگ کلیه

فیزیوتراپی و ورزش‌ های تخصصی؛ درمان خانگی سنگ کلیه است. برخی کلینیک‌ها، تمرینات و ماساژهای خاصی را برای کمک به تغییر موقعیت و دفع سنگ آموزش می‌دهند.

توصیه متخصصان فیت کلاب

 حتی اگر قصد درمان خانگی دارید، حتماً باید ابتدا توسط پزشک ویزیت شوید تا مطمئن شوید سنگ شما کوچک است، انسداد کامل ایجاد نکرده و عفونت ندارد. درمان خانگی بدون تشخیص پزشک، مانند قدم زدن در یک میدان مین با چشمان بسته است. 

۲. درمان ‌های پزشکی سنگ کلیه

وقتی سنگ بزرگ باشد، باعث انسداد، عفونت یا درد غیرقابل کنترل شود، پزشک وارد عمل می‌شود. امروزه بیش از ۹۵٪ موارد سنگ کلیه بدون نیاز به جراحی باز، درمان می‌شوند. وقتی سنگ، خود را به عنوان یک سنگ کلیه سرسخت نشان می‌دهد، پزشکی مدرن وارد میدان می‌شود. انتخاب روش، به نوع سنگ (اندازه، محل، سختی) و شرایط بیمار بستگی دارد.

• داروهای تسکین درد و شل‌کننده عضلات
• داروهای پیشگیری‌ کننده از عود (بر اساس نوع سنگ)
• سنگ‌شکنی برون اندامی با امواج شوک (ESWL)
• اورترورنوسکوپی (URS) و سنگ‌شکنی لیزری از طریق مجرا
• نفرولیتوتومی از طریق پوست (PCNL)

داروهای تسکین درد و شل‌کننده عضلات؛ درمان پزشکی سنگ کلیه

برای کنترل دردهای حاد کولیکی؛ داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی قوی‌تر یا حتی مسکن‌های اپیوئیدی (تحت نظارت دقیق و کوتاه‌مدت) ممکن است استفاده شوند. داروهای شل‌کننده عضلات صاف (مثل تامسولوسین) می‌توانند دیواره حالب را شل کرده و گذر سنگ را آسان‌تر کنند.

داروهای پیشگیری‌ کننده از عود (بر اساس نوع سنگ)؛ درمان پزشکی سنگ کلیه

داروهای پیشگیری‌ کننده از عود (بر اساس نوع سنگ)؛ از جمله درمان‌های پزشکی سنگ کلیه هستند:

• سیترات پتاسیم: برای اصلاح سطح پایین سیترات ادرار و افزایش pH ادرار (برای سنگ‌های کلسیمی و اسیداوریکی).
• تیازیدها: نوعی داروی مدر( ادرار آور) که دفع کلسیم از ادرار را کاهش می‌دهد (برای سنگ‌های کلسیمی با هیپرکلسیوری).
• آلوپورینول: تولید اسید اوریک بدن را کاهش می‌دهد (برای سنگ‌های اسید اوریکی یا هیپر اوریسمی).
• پنی‌سیلامین یا تیوپرونین: برای سنگ‌های نادر سیستینی، به حل شدن سیستین کمک می‌کنند.

درمان عفونت‌ های همراه؛ درمان پزشکی سنگ کلیه

اگر سنگ با عفونت ادراری همراه باشد، استفاده از آنتی‌بیوتیک‌های مناسب (گاهی به صورت تزریقی) پیش از هر اقدام تهاجمی دیگر، ضروری است.

سنگ‌ شکنی برون اندامی با امواج شوک (ESWL)؛ درمان پزشکی سنگ کلیه

سنگ‌ شکنی برون اندامی با امواج شوک؛ رایج‌ترین روش برای سنگ‌های کلیه و قسمت فوقانی حالب (تا حدود ۲ سانتی‌متر) است. بیمار روی تخت مخصوصی دراز می‌کشد و امواج شوک متمرکزی از خارج بدن به سمت سنگ هدایت می‌شوند. این امواج، سنگ را به قطعات ریز خرد می‌کنند که می‌توانند از طریق ادرار دفع شوند. ممکن است نیاز به بیش از یک جلسه باشد.

اورترورنوسکوپی (URS) و سنگ ‌شکنی لیزری از طریق مجرا؛ درمان پزشکی سنگ کلیه

روش اندوسکوپی از طریق مجرا )اورترورنوسکوپیURS-) همراه با سنگ‌شکنی لیزری، گزینه درمانی مؤثری برای سنگ‌های واقع در قسمت‌های میانی و پایینی حالب و نیز سنگ‌های کوچک کلیه محسوب می‌شود. در این روش، اورولوژیست با استفاده از یک دوربین باریک و بلند (آرتروسکوپ) که از طریق مجرای ادرار و مثانه به سمت حالب هدایت می‌شود، مسیر ادراری را به‌طور مستقیم مشاهده می‌کند.

پس از شناسایی و هدف‌گیری سنگ، عمل درمان با یکی از دو روش زیر انجام می‌پذیرد؛ خارج‌سازی کامل سنگ با استفاده از ابزارهای مخصوص یا خرد کردن آن به قطعات ریز با کمک لیزر پرقدرت (لیتوتریپسی). این فرآیند معمولاً تحت بی‌حسی نخاعی یا بیهوشی عمومی انجام می‌شود و به بیمار این امکان را می‌دهد که بدون تحمل درد، سنگ‌شکنی یا خارج‌سازی سنگ را تجربه کند.

نفرولیتوتومی از طریق پوست (PCNL)؛ درمان پزشکی سنگ کلیه

نفرولیتوتومی از طریق پوست(PCNL)؛ برای سنگ‌های بزرگ کلیه (بزرگ‌تر از ۲ سانتی‌متر) یا سنگ‌های شاخ گوزنی استفاده می‌شود. یک برش کوچک (حدود ۱ سانتی‌متر) در پشت بیمار ایجاد می‌شود و یک مسیر مستقیم به کلیه باز می‌شود. سپس دوربین و ابزار از این مسیر وارد شده و سنگ به طور کامل خرد و خارج می‌شود. این روش برای سنگ‌های بزرگ بسیار مؤثر است.

۳. درمان ‌های گیاهی و طبیعی سنگ کلیه

این بخش به هیچ وجه جایگزین درمان پزشکی نیست. این روش‌ها ممکن است به عنوان مکمل، آن هم تنها پس از مشورت با پزشک، در نظر گرفته می‌شوند. گیاهان دارویی نیز دارو هستند و می‌توانند با داروهای شیمیایی تداخل داشته باشند یا در شرایط خاص، مضر باشند.

• گیاهان ادرارآور
• ترکیبات سیتراته طبیعی
• سرکه سیب
• ریحان
• رازیانه و زنجبیل

گیاهان ادرارآور

گیاهان ادرار آور مانند قاصدک، گزنه، دم‌اسبی. این گیاهان ممکن است با افزایش حجم ادرار به شستشوی سیستم ادراری کمک کنند. اما در صورت وجود انسداد یا کاهش عملکرد کلیه، می‌توانند خطرناک باشند.

ترکیبات سیتراته طبیعی

ترکیبات سیتراته طبیعی؛ آبلیموی تازه و آب پرتقال طبیعی که پیشتر ذکر شدند، می‌توانند به عنوان یک مکمل غذایی مفید برای افزایش سیترات ادرار استفاده شوند.

سرکه سیب

سرکه سیب؛ ادعا می‌شود که می‌تواند به حل کردن سنگ کمک کند، اما شواهد علمی قوی پشت آن نیست. اسیدی بودن آن ممکن است برای برخی مفید و برای برخی مضر باشد.

ریحان

ریحان؛ در طب سنتی استفاده می‌شود. برخی مطالعات حیوانی، اثرات محافظت‌کننده ریحان برای کلیه را نشان داده‌اند.

رازیانه و زنجبیل

 رازیانه و زنجبیل؛ به عنوان ضدالتهاب و کمک به گوارش مطرح هستند.

توصیه متخصصان فیت کلاب

اگر تمایل به استفاده از این روش‌ها دارید، حتما لیست کامل آن‌ها را به پزشک خود نشان دهید. او می‌تواند با توجه به نوع سنگ و داروهای شما، ایمن یا مضر بودن آن را تشخیص دهد. عقل سلیم حکم می‌کند که برای استفاده از منابع دشمن سنگ کلیه، حتما با پزشک متخصص مشورت کنید.

راه های پیشگیری از عود سنگ کلیه

پس از دفع یا برداشت سنگ، درمان تمام نمی‌شود. هدف اصلی اکنون جلوگیری از بازگشت سنگ کلیه است. حدود ۵۰٪ از افراد در عرض ۵ تا ۱۰ سال بدون اقدام پیشگیرانه، دوباره سنگ می‌سازند. یک برنامه پیگیری منظم، راه موفقیت است.

• تجزیه و تحلیل ترکیب شیمیایی سنگ دفع‌شده
• انجام آزمایش‌های دوره‌ای خون و ادرار
• مراجعه منظم به پزشک متخصص (اورولوژیست یا نفرولوژیست)

تجزیه و تحلیل ترکیب شیمیایی سنگ دفع‌ شده؛ راه پیشگیری از عود سنگ کلیه

تجزیه و تحلیل ترکیب شیمیایی سنگ دفع‌ شده؛ مهم‌ترین گام است. دانستن نوع سنگ (مثلاً اگزالات کلسیم یا اسید اوریک)، اطلاعات دقیقی برای تنظیم رژیم غذایی و دارویی می‌دهد.

انجام آزمایش‌ های دوره ‌ای خون و ادرار؛ راه پیشگیری از عود سنگ کلیه

آزمایش ادرار ۲۴ ساعته می‌تواند سطح دفع کلسیم، اگزالات، اسید اوریک، سیترات و سدیم را اندازه‌گیری کند. آزمایش خون نیز سطح کلسیم، اسید اوریک و عملکرد کلیه را می‌سنجد. این داده‌ها مانند نقشه راه پزشک برای درمان هستند.

مراجعه منظم به پزشک متخصص (اورولوژیست یا نفرولوژیست)؛ راه پیشگیری از عود سنگ کلیه

ویزیت‌های منظم (مثلاً هر ۶ ماه تا یک سال) برای بررسی روند درمان، تنظیم داروها و پیشگیری از عود سنگ کلیه ضروری است.

درمان سنگ کلیه در منزل چگونه است؟

درمان خانگی سنگ کلیه فقط برای سنگ‌های ریز و با تشخیص پزشک مجاز است. سه اقدام اصلی برای درمان سنگ کلیه در منزل شامل

1.هیدراته ماندن: نوشیدن ۲.۵-۳ لیتر آب در روز برای تولید ادرار شفاف

۲.حرکت: فعالیت سبک مانند راه‌رفتن به دفع سنگ کمک می‌کند.

3.کنترل درد: استفاده از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (طبق دستور پزشک) و کمپرس گرم.

اگر درد غیرقابل کنترل، تب، لرز یا کاهش ادرار رخ داد، بلافاصله درمان خانگی را متوقف کرده و به اورژانس مراجعه کنید.

باورهای غلط درباره سنگ کلیه

در مسیر مقابله با سنگ کلیه، باورهای نادرست می‌توانند مانند مین‌ها عمل کنند. تصحیح این باورها به شما کمک می‌کند انرژی خود را روی اقدامات مؤثر متمرکز کنید.

• اگر سنگ کلیه دارید، باید مصرف کلسیم (مخصوصاً شیر) را قطع کنید.

• نوشیدن نوشابه باعث دفع سنگ می‌شود.
• سنگ‌های کوچک بی‌خطر هستند و نیاز به پیگیری ندارند.
• داروهای گیاهی کاملاً بی‌خطر و جایگزین درمان پزشکی هستند.

باور غلط ۱: اگر سنگ کلیه دارید، باید مصرف کلسیم (مخصوصاً شیر) را قطع کنید

 این خطرناک‌ترین باور غلط است. مصرف کافی کلسیم از طریق غذا (روزانه حدود ۱۰۰۰-۱۲۰۰ میلی‌گرم) برای پیشگیری از ایجاد سنگ اگزالات کلسیم ضروری است. کلسیم موجود در غذا در روده به اگزالات متصل می‌شود و از جذب آن جلوگیری می‌کند، در نتیجه اگزالات کمتری به کلیه‌ها می‌رسد. مشکل معمولاً از کلسیم اضافی در ادرار است، نه کلسیم غذایی؛ قطع لبنیات می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد.

باور غلط ۲: نوشیدن نوشابه باعث دفع سنگ می ‌شود

کاملاً برعکس است. نوشابه‌ها حاوی «اسید فسفریک» هستند که می‌تواند دفع کلسیم از ادرار را افزایش داده و محیط را اسیدی‌تر کند. همچنین قند فراوان آن‌ها خطرساز است. آنچه به دفع کمک می‌کند آب است، نه نوشابه.

باور غلط ۳: سنگ ‌های کوچک بی‌ خطر هستند و نیاز به پیگیری ندارن.

 هر سنگی، نشان‌دهنده یک عدم تعادل در بدن است. حتی سنگ‌های کوچک و بدون علامت، اگر علت زمینه‌ای آن‌ها (مثل کم‌آبی مزمن یا رژیم پرنمک) اصلاح نشود، می‌توانند به مرور بزرگ‌تر شوند یا بیشتر شوند. پیگیری پزشکی پس از اولین سنگ، بهترین اقدام برای پیشگیری از عودهای دردناک بعدی است.

باور غلط ۴: داروهای گیاهی کاملا بی‌خطر و جایگزین درمان پزشکی هستند

همانطور که پیشتر گفتیم، گیاهان دارویی حاوی مواد شیمیایی مؤثر هستند و می‌توانند عوارض جانبی داشته یا با داروهای شما تداخل خطرناک ایجاد کنند. استفاده از آن‌ها باید با آگاهی و تحت نظارت پزشک باشد.

چه زمانی برای سنگ کلیه باید به پزشک مراجعه کنیم؟

تشخیص مرز بین درد قابل تحمل و یک موقعیت اورژانسی، می‌تواند پیچیده باشد. برخی منتظر می‌مانند تا درد خودبه‌خود برطرف شود، اما این تصمیم گاهی عواقب جدی دارد. در مواجهه با سنگ کلیه، دانستن زمان درست مراجعه به متخصص، بسیار مهم است. این لیست، خط قرمزهای مطلق را نشان می‌دهد:

• تب و لرز
• درد غیرقابل تحمل با داروهای معمول
• کاهش یا توقف کامل ادرار
• وجود خون آشکار و زیاد در ادرار
• تنها یک کلیه دارید یا سابقه پیوند کلیه دارید
• درد و علائم در دوران بارداری
• عدم بهبود پس از ۴۸-۷۲ ساعت

۱. تب و لرز

اگر تب (معمولاً بالای ۳۸ درجه سانتی‌گراد) به همراه لرز و درد پهلو دارید، بلافاصله به اورژانس مراجعه کنید. این ترکیب، نشانه کلاسیک «انسداد عفونی» است. یعنی سنگ، مسیر خروج ادرار از کلیه را کاملاً بسته و پشت آن، عفونت ایجاد شده است. این عفونت می‌تواند در عرض ساعت‌ها به کلیه آسیب جدی زده یا وارد جریان خون شود (سپسیس)، که یک فوریت پزشکی تهدید کننده زندگی است.

۲. درد غیرقابل تحمل با داروهای معمول

اگر درد آنقدر شدید است که با مسکن‌های معمول بدون نسخه (مانند ایبوپروفن) تسکین نمی‌یابد، یا حالت تهوع و استفراغ دارید که مانع از خوردن دارو یا نوشیدن آب می‌شود، نیاز به مراجعه دارید. در اورژانس، داروهای قوی‌تر ضد درد و ضد استفراغ تزریقی می‌توانند شما را آرام کنند.

۳. کاهش یا توقف کامل ادرار

اگر احساس می‌کنید میل به ادرار کردن دارید، اما نمی‌توانید ادرار کنید، یا مقدار ادرار به شدت کاهش یافته، این می‌تواند نشانه انسداد کامل در هر دو کلیه (نادر) باشد. این وضعیت نیاز به اقدام فوری دارد.

۴. وجود خون آشکار و زیاد در ادرار

اگرچه خونریزی خفیف شایع است، اما اگر ادرار شما به رنگ قرمز روشن یا قهوه‌ای تیره (مانند چای غلیظ) درآمد و این حالت ادامه داشت، نیاز به بررسی دارد. این می‌تواند نشانه آسیب بیشتر به مجاری ادراری باشد.

۵. تنها یک کلیه دارید یا سابقه پیوند کلیه دارید

در این شرایط، حفظ عملکرد همان یک کلیه حیاتی است. حتی علائم خفیف‌تر نیز باید سریعاً و با حساسیت بالا توسط پزشک بررسی شوند.

۶. درد و علائم در دوران بارداری

درد شکم و پهلو در بارداری علل مختلفی دارد و تشخیص سنگ کلیه پیچیده است. برای اطمینان از سلامت مادر و جنین، هرگونه درد شدید یا غیرعادی باید فوراً توسط پزشک زنان یا اورژانس بررسی شود.

۷. عدم بهبود پس از ۴۸-۷۲ ساعت

اگر درد مداوم یا متناوب شما، علی‌رغم نوشیدن آب فراوان و مصرف مسکن، بعد از دو سه روز هیچ بهبودی نداشت، احتمالاً سنگ به اندازه‌ای بزرگ است که نمی‌تواند خودبه‌خود دفع شود. ادامه این روند فقط باعث خستگی و عوارض بیشتر می‌شود.

 به غریزه خود اعتماد کنید. اگر وضعیت شما با معیارهای بالا مطابقت دارد یا به هر دلیلی احساس می‌کنید کنترل از دستتان خارج شده، درنگ نکنید. مراجعه به پزشک یا اورژانس در این مواقع، نشانه آگاهی است، نه ضعف. با این کار، اجازه نمی‌دهید سنگ کلیه بیشتر آزارتان دهد.

دشمن سنگ کلیه چه چیزهایی است؟

سنگ کلیه، هرچند دردناک و ترسناک، یک مشکل شناخته‌شده است. این مطلب به شما نشان داد که این سنگ از چه ساخته می‌شود (انواع و علل)، چگونه خود را نشان می‌دهد (علائم) و مهم‌تر از همه، قدرتمندترین دشمن سنگ کلیه چیست؛ از آب و رژیم غذایی اصولی گرفته تا ورزش منظم، مدیریت استرس و پیروی از درمان‌های پزشکی مدرن و هدفمند.

شما اکنون می‌دانید که پیشگیری و درمان، یک مسیر یک‌شبه نیست، بلکه یک سبک زندگی است. با نوشیدن آب کافی، انتخاب درست غذاها، تحرک داشتن و پیگیری منظم پزشکی، می‌توانید از کلیه‌های خود محافظت کنید. اگر سابقه سنگ کلیه دارید یا در معرض خطر هستید، این دانش را تنها در حد خواندن یک مطلب نگه ندارید و  اقدام کنید.

آنچه برای یک نفر مؤثر است، ممکن است برای دیگری کافی نباشد. اگر می‌خواهید یک برنامه عملی و کاملاً شخصی‌شده برای پیشگیری یا مدیریت سنگ کلیه داشته باشید (برنامه‌ای که تغذیه، ورزش و سبک زندگی شما را با هم هماهنگ کند) زمان آن است که از متخصصان کمک بگیرید.

 تیم متخصصان فیت کلاب، با درک کامل از ارتباط پیچیده بین متابولیسم، رژیم غذایی و سلامت کلیه، آماده‌اند تا بر اساس آخرین دستاوردهای علمی و شرایط منحصربه‌فرد شما، یک برنامه ورزشی و رژیم غذایی اختصاصی طراحی کنند. برای مشاوره تخصصی، همین امروز با فیت کلاب در ارتباط باشید. سلامتی شما بزرگ‌ترین سرمایه‌تان است، آن را به شانس واگذار نکنید.